Home › Enneagram
Het enneagram
Uitleg en betekenis van het enneagram: de negen enneatypes, hoe ze met elkaar verbonden zijn en hoe je ontdekt welk type jij bent.
Wat is het enneagram?
Het woord enneagram komt uit het Grieks: ennea betekent negen en gramma betekent figuur. Het enneagram is letterlijk een figuur met negen punten.
Elk nummer staat voor een enneatype. Ieder enneatype heeft zijn eigen specifieke betekenis, rol, passie, talenten, kwaliteiten en valkuilen. In totaal zijn er negen types, die door lijnen met elkaar verbonden zijn en zo samen een geheel vormen.
Het enneagram geeft inzicht in wie je bent en welke passie, talenten en kwaliteiten makkelijker bereikbaar zijn.
Het enneagram stopt niet bij je ratio (mentale drijfveren), het neemt je ook mee naar je gevoel (emotionele drijfveren).
Jouw authentieke ‘start’positie bepaalt met welke bril (lees: voorkeuren) je naar de wereld kijkt. Vanuit het enneagram gezien zijn er negen brillen.
De drie dimensies van het enneagram
Het enneagram met de levensfasen is een model met drie dimensies: de persoonlijkheidstypering, het procesmodel (de negen stappen die ieder proces in het leven doorloopt) en de nieuwe dimensie die Marco en Jacquelien de Jager ontwikkelden: de levensfasen.
We koppelen de levensfasen niet los van de persoonlijkheidstypering, de negen karakterbeschrijvingen van de negen enneatypes waar het enneagram om bekend staat. Ze liggen aan de basis van het ontstaan van de levensfasen.
De negen enneatypes
Vanuit je eigen enneatype ben je via de buitenste rand in één stap bij de twee buren, en via de binnenlijnen bij twee andere enneatypes. Praktisch betekent het dat je relatief makkelijk de passies, talenten en kwaliteiten van deze vier enneatypes kunt gebruiken en toepassen.
- Type 1: de perfectionistEnneatype 1 is de perfectionist die weet hoe het gedaan moet worden, een visie en idealen heeft en deze neer wil zetten en uitdragen.Lees meer →
- Type 2: de helperEnneatype 2 is de helper die empathisch en ondersteunend is, ziet wat er nodig is, als eerste voor de ander klaarstaat en vanuit gevoel in verbinding wil zijn met de ander.Lees meer →
- Type 3: de winnaarEnneatype 3 is een winnaar die resultaat wil boeken en veel energie stopt in het creëren en uitstralen van succes.Lees meer →
- Type 4: de individualistEnneatype 4 is het gevoelstype, de individualist (ook wel de romanticus), zeer creatief, innovatief en authentiek, streeft naar echtheid, waarbij het gevoel leidend is.Lees meer →
- Type 5: de waarnemerEnneatype 5 is de waarnemer, degene die zich vooraf goed informeert en van kennis voorziet, voordat hij zich aan de wereld laat zien.Lees meer →
- Type 6: de loyalistEnneatype 6 is de loyalist, degene die er graag bij wil horen, zich enorm inzet voor het collectief en graag zijn input geeft aan het geheel.Lees meer →
- Type 7: de avonturierEnneatype 7 is de avonturier, degene die het leven lichter, luchtiger maakt, creatief is en kansen ziet om het nog mooier te maken.Lees meer →
- Type 8: de baasEnneatype 8 is de baas, degene met visie die graag de grote lijnen uitzet en zicht heeft op het resultaat.Lees meer →
- Type 9: de bemiddelaarEnneatype 9 is de bemiddelaar, in zijn nabijheid voelen mensen zich snel op hun gemak.Lees meer →
Enneagram test: hoe ontdek je je enneatype?
Op deze pagina vind je bewust geen online test. Een vragenlijst laat vooral zien hoe je nu reageert, en dat zegt vaak meer over je persoonlijkheidstype dan over je essentietype. De spiertest is de betrouwbaarste methode om je basistype, je essentietype, vast te stellen.
Essentie en persoonlijkheid
De keuze voor het enneatype dat de basis vormt ontstaat vanuit je kern, vanuit je essentie. Daarom noemen we het enneatype dat deze basis vormt je essentietype. De keuze voor het basistype komt voor het eerst naar voren tijdens de zwangerschap of de geboorte of in de eerste maanden van het leven. Je basistype, essentietype verandert niet, dit blijft je gehele leven hetzelfde.
Wat jouw essentietype is, is niet altijd direct zichtbaar, omdat er in je leven teleurstellingen, mogelijk traumatische ervaringen, zijn geweest die een diepe impact hebben gehad.
Als je je in de onderste laag (essentie) bevindt ben je meer in staat om de positieve eigenschappen en kwaliteiten van je eigen én andere enneatypes te gebruiken. Bevind je je in de bovenste laag (persoonlijkheid), dan stuur je je gedrag hoofdzakelijk aan vanuit de valkuilen van je enneatype en dreig je in de valkuilen van een ander enneatype te stappen.
- 1PerfectionistLaag van de persoonlijkheidLegt de perfectie buiten zichzelfLaag van de essentieZiet de perfectie van (im)perfectie
- 2HelperLaag van de persoonlijkheidIs gericht op de ander om iets te ontvangenLaag van de essentieDoet alles vanuit onvoorwaardelijkheid
- 3WinnaarLaag van de persoonlijkheidVormt zich op basis van de buitenwereldLaag van de essentieStraalt en leeft innerlijke grootsheid
- 4IndividualistLaag van de persoonlijkheidVoelt zich onbegrepen en zoekt continuLaag van de essentieZiet de schoonheid en voelt de echtheid
- 5WaarnemerLaag van de persoonlijkheidVergroot wijsheid door aangeleerde kennisLaag van de essentieVertrouwt op de eigen innerlijke wijsheid
- 6LoyalistLaag van de persoonlijkheidHeeft de buitenwereld nodig, maar twijfeltLaag van de essentieOndersteunt vanuit authenticiteit
- 7AvonturierLaag van de persoonlijkheidVlucht in veelzijdigheid en leeft oppervlakkigLaag van de essentieRealiseert, innoveert en integreert
- 8BaasLaag van de persoonlijkheidLeidt door overrulen en speelt een machtsspelLaag van de essentieHeeft een energieke, inspirerende kracht
- 9BemiddelaarLaag van de persoonlijkheidBemiddelt, toegankelijk en toch onzichtbaarLaag van de essentieNeutrale aanwezigheid en vrij van oordelen
Stresspunt en ontspanningspunt
Op de laag van de persoonlijkheid ontstaat bij stress snel de neiging om naast de valkuilen van het basistype ook in de valkuilen van het enneatype te stappen waar de pijl naar verwijst. Je kunt de richting van de pijl vergelijken met een stormachtige wind. Indien je onvoldoende in je kracht staat, zal de wind je meevoeren met de richting van de pijl.
Tegen de pijlrichting in gaan vraagt kracht. Niet de mentale wilskracht, maar juist de kracht vanuit innerlijke wilskracht. Deze ervaar je als je voldoende ruimte creëert voor ontspanning, want ontspanning verruimt het bewustzijn en vanuit ontspanning ben je heel krachtig.
Enneatype 1, de perfectionist
Bij stress → 4, de individualistEen valkuil van enneatype 4 is dat hij in de zoektocht naar zijn eigen gevoelens verdwaalt en moeilijk uit de verwarring komt (is het mijn gevoel of het gevoel van een ander?).
Vanuit ontspanning → 7, de avonturierEnneatype 7 is de avonturier, degene die het leven lichter, luchtiger maakt, creatief is en kansen ziet om het nog mooier te maken.
Lees alles over enneatype 1 →Enneatype 2, de helper
Bij stress → 8, de baasEen valkuil van enneatype 8 is dat hij niet schroomt om zijn kracht heel dominant in te zetten, waardoor deze tot macht wordt (ik weet de koers en dat is de weg die we te gaan hebben).
Vanuit ontspanning → 4, de individualistEnneatype 4 is het gevoelstype, de individualist (ook wel de romanticus), zeer creatief, innovatief en authentiek, streeft naar echtheid, waarbij het gevoel leidend is.
Lees alles over enneatype 2 →Enneatype 3, de winnaar
Bij stress → 9, de bemiddelaarEen valkuil van enneatype 9 is dat hij neigt zichzelf weg te cijferen als dit de rust ten goede komt (soms is het fijner om geen slapende honden wakker te maken).
Vanuit ontspanning → 6, de loyalistEnneatype 6 is de loyalist, degene die er graag bij wil horen, zich enorm inzet voor het collectief en graag zijn input geeft aan het geheel.
Lees alles over enneatype 3 →Enneatype 4, de individualist
Bij stress → 2, de helperEen valkuil van enneatype 2 is dat hij zijn eigen behoeften onderdrukt of slecht kenbaar maakt en zich daardoor afhankelijk van de ander opstelt (ik ben gelukkig als ik de ander kan helpen).
Vanuit ontspanning → 1, de perfectionistEnneatype 1 is de perfectionist die weet hoe het gedaan moet worden, een visie en idealen heeft en deze neer wil zetten en uitdragen.
Lees alles over enneatype 4 →Enneatype 5, de waarnemer
Bij stress → 7, de avonturierEen valkuil van enneatype 7 is dat hij zich onttrekt aan verantwoordelijkheden, zaken niet afmaakt en afspraken niet nakomt (ik vlucht liever dan dat ik pijn onder ogen moet zien).
Vanuit ontspanning → 8, de baasEnneatype 8 is de baas, degene met visie die graag de grote lijnen uitzet en zicht heeft op het resultaat.
Lees alles over enneatype 5 →Enneatype 6, de loyalist
Bij stress → 3, de winnaarEen valkuil van enneatype 3 is dat hij niet in contact is met zijn gevoel en hoofdzakelijk gericht is op hoe hij overkomt op de buitenwereld en de waardering die hij daarvan krijgt (het gaat om wat de ander ziet).
Vanuit ontspanning → 9, de bemiddelaarEnneatype 9 is de bemiddelaar, in zijn nabijheid voelen mensen zich snel op hun gemak.
Lees alles over enneatype 6 →Enneatype 7, de avonturier
Bij stress → 1, de perfectionistEen valkuil van enneatype 1 is dat hij niet snel tevreden is (het kan toch altijd beter, doe ik het wel goed?).
Vanuit ontspanning → 5, de waarnemerEnneatype 5 is de waarnemer, degene die zich vooraf goed informeert en van kennis voorziet, voordat hij zich aan de wereld laat zien.
Lees alles over enneatype 7 →Enneatype 8, de baas
Bij stress → 5, de waarnemerEen valkuil van enneatype 5 is dat hij zich afsluit van zijn gevoel, zijn privacy erg belangrijk vindt en zich isoleert van anderen, omdat hij de wereld overweldigend vindt (kennis is macht, gevoel vertrouw ik niet).
Vanuit ontspanning → 2, de helperEnneatype 2 is de helper die empathisch en ondersteunend is, ziet wat er nodig is, als eerste voor de ander klaarstaat en vanuit gevoel in verbinding wil zijn met de ander.
Lees alles over enneatype 8 →Enneatype 9, de bemiddelaar
Bij stress → 6, de loyalistEen valkuil van enneatype 6 is dat wantrouwen overheerst, waardoor hij overal gevaar ziet en niemand meer vertrouwt (is de ander wel te vertrouwen?).
Vanuit ontspanning → 3, de winnaarEnneatype 3 is een winnaar die resultaat wil boeken en veel energie stopt in het creëren en uitstralen van succes.
Lees alles over enneatype 9 →De drie emotionele centra
- Boosheid – buikgebied – lichamelijke centrum8 baas · 9 bemiddelaar · 1 perfectionist
Thema's als macht en rechtvaardigheid spelen een grote rol. Als daarvoor gestreden wordt, is dat niet altijd aan de buitenkant te zien, deze speelt zich ook intern af. Hoewel deze enneatypes (8-9-1) aan de buitenkant een sterke zelfverzekerdheid kunnen laten zien, kunnen ze innerlijk overmand worden door twijfels, angst en onzekerheid, die ze (on)bewust overrulen, zodat ze er niet mee in contact zijn. Gevoelens en gedachten worden vaak fysiek ervaren en de reacties zijn instinctief en impulsief.
- Verdriet – hartgebied – emotionele/zielscentrum2 helper · 3 winnaar · 4 individualist
Bij deze drie enneatypes is het gevoel leidend en vaak vinden er emotionele reacties plaats. Ze zijn erg gericht op andere mensen en hun imago speelt een belangrijke rol. Hoewel ze op de omgeving een zelfverzekerde, harmonische en blije indruk kunnen maken, voelen ze zich van binnen vaak leeg, bedroefd en eenzaam.
- Angst – hoofdgebied – intellectuele/geestelijk centrum5 waarnemer · 6 loyalist · 7 avonturier
Het hoofd speelt een enorm belangrijk rol in alles wat op hen afkomt. Door de plaats die hun hoofd in het leven inneemt zijn deze enneatypes (5-6-7) wat meer teruggetrokken types. Ze laten moeilijk het achterste van hun tong zien, omdat er sprake is van overheersende achterdocht en angst.
Het enneagram als procesmodel
Het enneagram wordt ook gebruikt als procesmodel, of met andere woorden als creatiemodel. De inspiratie of ingeving die op stap 1 ontvangen wordt, wordt in acht opeenvolgende stappen vormgegeven tot een creatie.
Stap 1 van 9
Willen
Er komt een gedachte, idee, ingeving of verlangen op. De inspiratie die op stap 1 ontvangen wordt, wordt in acht opeenvolgende stappen vormgegeven tot een creatie.
Via de binnenlijnen kijk je naar 4 creëren en 7 ondernemen.
Stap 2 van 9
Geloven
Je gelooft erin en wilt er volledig voor gaan. Het heldere beeld van het uiteindelijke resultaat maakt zichtbaar wat nodig is en verzameld moet worden.
Via de binnenlijnen kijk je naar 4 creëren en 8 waarderen.
Stap 3 van 9
Onderzoeken
De aandacht is gericht op de buitenwereld om te overzien wat er nodig is om de impuls van stap 1 te realiseren. Dit kunnen materialen, kennis of advies zijn of bijvoorbeeld feedback door het bespreken van het idee met anderen.
Via de binnenlijnen kijk je naar 6 ontvangen en 9 ontspannen.
Stap 4 van 9
Creëren
Alles wat je verzameld hebt vormt een bedding of een frame om tot creatie te komen. Stap 4 is een cruciaal moment: hoe je terugkijkt kan een breekpunt zijn in het hele proces.
Via de binnenlijnen kijk je naar 1 willen en 2 geloven.
Stap 5 van 9
Integreren
Het harde werken is begonnen: je integreert wat je tot nu toe allemaal verzameld hebt. De overgang van stap 4 naar 5 is dé cruciale stap. In elk proces is deze stap de grootste en moeilijkste stap om te nemen.
Via de binnenlijnen kijk je naar 7 ondernemen en 8 waarderen.
Stap 6 van 9
Ontvangen
Wat je hebt gecreëerd gaat de wereld in en je ontvangt de reflecties daarop.
Via de binnenlijnen kijk je naar 3 onderzoeken en 9 ontspannen.
Stap 7 van 9
Ondernemen
De energie wordt lichter. Door het verwerken van alle verkregen reflecties op stap 6 is het nu tijd om verder te gaan.
Via de binnenlijnen kijk je naar 1 willen en 5 integreren.
Stap 8 van 9
Waarderen
Tijd om te waarderen wat je hebt gedaan, geleerd, gecreëerd en hebt bijgedragen.
Via de binnenlijnen kijk je naar 2 geloven en 5 integreren.
Stap 9 van 9
Ontspannen
Er is balans en harmonie. Een natuurlijk evenwicht.
Via de binnenlijnen kijk je naar 3 onderzoeken en 6 ontvangen.
De levensfasen
Het enneagram helpt je ontwaken doordat je de verbinding met je ware essentie (opnieuw) ontdekt, voelt en bekrachtigt. De negen levensfasen: zielsbesluit, geboorte en eerste levensjaren, kindertijd, puberteit, jongvolwassenheid, kinderlijke volwassenheid, volwassen volwassenheid, afronding, neutraliteit.
Marco de Jager
Grondlegger van Breathfulness en van de enneagram dimensie: de levensfasen
Marco’s reis begon in 2001 toen hij de transformerende kracht van bewust ademen ontdekte, een ervaring die verder ging dan het fysieke en hem op dit pad bracht. Marco’s benadering, die het hart laat samenwerken met het hoofd, inspireert cursisten om persoonlijke en professionele groei te bereiken.
Verder lezen en leren
Je bent meer dan je denkt
De negen enneatypes, essentie en persoonlijkheid, stress en ontspanning en de emotionele centra.
Handboek voor een vreugdevol en authentiek leven
Het enneagram als procesmodel en de negen levensfasen.
Veelgestelde vragen over het enneagram
Wat is het enneagram?
Elk nummer staat voor een enneatype. Ieder enneatype heeft zijn eigen specifieke betekenis, rol, passie, talenten, kwaliteiten en valkuilen. In totaal zijn er negen types, die door lijnen met elkaar verbonden zijn en zo samen een geheel vormen. Het enneagram geeft inzicht in wie je bent en welke passie, talenten en kwaliteiten makkelijker bereikbaar zijn.
Wat betekent enneagram?
Het woord enneagram komt uit het Grieks: ennea betekent negen en gramma betekent figuur. Het enneagram is letterlijk een figuur met negen punten.
Welke negen enneagram types zijn er?
type 1 de perfectionist, type 2 de helper, type 3 de winnaar, type 4 de individualist, type 5 de waarnemer, type 6 de loyalist, type 7 de avonturier, type 8 de baas, type 9 de bemiddelaar.
Bestaat er een betrouwbare enneagram test?
De spiertest is de betrouwbaarste methode om je basistype, je essentietype, vast te stellen. Die kun je laten doen in een consult bij een Breathfulness coach, of leren in de opleiding De 3 dimensies van het enneagram.
Kan je enneatype veranderen?
Nee. Je basistype, essentietype verandert niet, dit blijft je gehele leven hetzelfde. Wat jouw essentietype is, is niet altijd direct zichtbaar, omdat er in je leven teleurstellingen, mogelijk traumatische ervaringen, zijn geweest die een diepe impact hebben gehad.
Welk enneatype is het beste?
Welk enneatype beter is? Geen een. En dat kun je niet aan de buitenkant beoordelen.
Wat is een stresspunt in het enneagram?
Op de laag van de persoonlijkheid ontstaat bij stress snel de neiging om naast de valkuilen van het basistype ook in de valkuilen van het enneatype te stappen waar de pijl naar verwijst. Je kunt de richting van de pijl vergelijken met een stormachtige wind. Indien je onvoldoende in je kracht staat, zal de wind je meevoeren met de richting van de pijl.