Geschatte leestijd: 6 minuten
In het kort
- Enneatype 1 is de perfectionist die weet hoe het gedaan moet worden, een visie en idealen heeft en deze neer wil zetten en uitdragen.
- Een valkuil van enneatype 1 is dat hij niet snel tevreden is (het kan toch altijd beter, doe ik het wel goed?).
- De primaire emotie van enneatype 1 is boosheid, de emotionele drijfveer boosheid.
- Bij stress schuift enneatype 1 op naar de valkuilen van enneatype 4, de individualist; vanuit ontspanning bereikt hij de kwaliteiten van enneatype 7, de avonturier.
- Op het niveau van de essentie ziet de perfectie van (im)perfectie.
Hoe de perfectionist naar de wereld kijkt
Als ik het juiste doe en mijn eigen hoge normen en waarden naleef, ben ik perfect en hoef ik mijn eigen imperfectie niet onder ogen te komen. Daarom doe ik zoveel mogelijk alles zelf. Ik laat graag merken en horen hoe ik het zie, omdat ik een duidelijke toekomstvisie heb. Ik heb een groot verantwoordelijkheidsgevoel, maar daardoor is het leven soms wel zwaar voor me, omdat ik veel verantwoording op mijn schouders neem. Misschien zelfs te veel van anderen, want ik weet als perfectionist tenslotte hoe het moet.
Kwaliteit en valkuil
Enneatype 1 is de perfectionist die weet hoe het gedaan moet worden, een visie en idealen heeft en deze neer wil zetten en uitdragen.
Een valkuil van enneatype 1 is dat hij niet snel tevreden is (het kan toch altijd beter, doe ik het wel goed?).
Persoonlijkheid en essentie
Op het niveau van de persoonlijkheid legt de perfectie buiten zichzelf. Op het niveau van de essentie ziet de perfectie van (im)perfectie.
Je essentietype verandert niet, dit blijft je gehele leven hetzelfde. Teleurstellingen en ervaringen kunnen ervoor zorgen dat je vanuit de laag van je persoonlijkheid leeft. Lees meer over essentie en persoonlijkheid.
Primaire emotie: boosheid
Thema's als macht en rechtvaardigheid spelen een grote rol. Als daarvoor gestreden wordt, is dat niet altijd aan de buitenkant te zien, deze speelt zich ook intern af. Hoewel deze enneatypes (8-9-1) aan de buitenkant een sterke zelfverzekerdheid kunnen laten zien, kunnen ze innerlijk overmand worden door twijfels, angst en onzekerheid, die ze (on)bewust overrulen, zodat ze er niet mee in contact zijn. Gevoelens en gedachten worden vaak fysiek ervaren en de reacties zijn instinctief en impulsief.
Enneatype 1 (de perfectionist) uit zich niet (hij ziet dit als falen), kropt de woede op, maar het komt er later toch vaak als een explosie uit op een manier die veel groter is dan de gebeurtenis van dat moment; ook de opgestapelde woede van eerdere gebeurtenissen wordt dan geuit. Het is een onmachtig moment voor enneatype 1, want hij verliest door de explosie de controle over de situatie en komt in de spiraal om nog meer verantwoordelijkheid, taken en werk naar zichzelf toe te trekken. Hij heeft in tegenstelling tot de 8 meer tijd nodig om tot een ommekeer te komen.
- Emotionele gerichtheid: naar binnen
- Manier om het te verbloemen: Mag niet falen, houdt boosheid voor zichzelf.
- Emotionele drijfveer: boosheid
Stresspunt en ontspanningspunt
Het model geeft aan dat op de laag van de persoonlijkheid bij stress snel de neiging ontstaat om naast de valkuilen van het basistype ook in de valkuilen van het enneatype te stappen waar de pijl naar verwijst. Bij enneatype 1 wijst de pijl naar enneatype 4, de individualist.
De valkuilen die bij de bovenste laag van enneatype 1 horen komen dan samen met de valkuilen van de bovenste laag van enneatype 4. Oftewel ze gaan elkaar in negatieve zin versterken en dat is zichtbaar in het gedrag dat enneatype 1 bij een stresssituatie laat zien: de aanwezige valkuil van perfectionisme, die onder andere ontaardt in starheid, wordt nog rigider door in zichzelf gekeerd zijn, de valkuil van enneatype 4. Door de valkuil van enneatype 4 gaat enneatype 1 nog meer van zijn gevoel af, draagt nog minder aan een ander over (omdat hij vindt dat hij de enige is die het kan) en gevoelens als humeurigheid of zelfs wrok kunnen opkomen.
Op momenten van innerlijke wilskracht is er meer contact met de onderste laag van het enneatype met de daarbij behorende kwaliteiten. Er wordt dan zelfs tegen de wind ingegaan, waardoor er contact is met de kwaliteiten van het enneatype dat aan de andere zijde van de pijl staat. Het ontspanningspunt van enneatype 1 is enneatype 7, de avonturier.
Enneatype 1 is vanuit ontspanning in staat om gebruik te maken van de eigen kwaliteiten (zoals hebben van een visie, benodigde discipline en een streven naar bereikbare hoge waarden) én de kwaliteiten die behoren bij een krachtig enneatype 7 (te weten flexibiliteit, creativiteit, mogelijkheden zien en creëren van plezier).
De vier enneatypes binnen bereik
Vanuit enneatype 1 ben je in één stap bij vier andere enneatypes: via de buitenrand bij 9 en 2, via de binnenlijnen bij 4 en 7. Praktisch betekent het dat je relatief makkelijk de passies, talenten en kwaliteiten van deze vier enneatypes kunt gebruiken en toepassen.
- Enneatype 9, de bemiddelaar
- Enneatype 2, de helper
- Enneatype 4, de individualist
- Enneatype 7, de avonturier
De andere enneatypes
- Type 2: de helper
- Type 3: de winnaar
- Type 4: de individualist
- Type 5: de waarnemer
- Type 6: de loyalist
- Type 7: de avonturier
- Type 8: de baas
- Type 9: de bemiddelaar
Alles over het model op een rij, en hoe je ontdekt welk enneatype je bent: het enneagram. Leren werken met het enneagram: de opleiding De 3 dimensies van het enneagram.
Lees meer in het boek
De negen enneatypes, essentie en persoonlijkheid, de stress- en ontspanningsrichting en de emotionele centra staan uitgebreid beschreven in Je bent meer dan je denkt van Jacquelien en Marco de Jager.
Veelgestelde vragen
Enneatype 1 is de perfectionist die weet hoe het gedaan moet worden, een visie en idealen heeft en deze neer wil zetten en uitdragen.
Een valkuil van enneatype 1 is dat hij niet snel tevreden is (het kan toch altijd beter, doe ik het wel goed?).
Boosheid. Enneatype 1 (de perfectionist) uit zich niet (hij ziet dit als falen), kropt de woede op, maar het komt er later toch vaak als een explosie uit op een manier die veel groter is dan de gebeurtenis van dat moment; ook de opgestapelde woede van eerdere gebeurtenissen wordt dan geuit. Het is een onmachtig moment voor enneatype 1, want hij verliest door de explosie de controle over de situatie en komt in de spiraal om nog meer verantwoordelijkheid, taken en werk naar zichzelf toe te trekken. Hij heeft in tegenstelling tot de 8 meer tijd nodig om tot een ommekeer te komen.
Bij stress is enneatype 1 geneigd om naast de eigen valkuilen ook vanuit de valkuilen van enneatype 4, de individualist te reageren. Het ontspanningspunt is enneatype 7, de avonturier.
De spiertest is de betrouwbaarste methode om je basistype, je essentietype, vast te stellen. Die kun je laten doen in een consult bij een Breathfulness coach, of leren in de opleiding De 3 dimensies van het enneagram.
